Per 1 juli 2025 is het Uitvoeringsbesluit bij de Wet toetreding zorgaanbieders (Wtza) gewijzigd. De wijziging heeft directe gevolgen voor kleinere zorgorganisaties: de grens voor de verplichting tot het instellen van een interne toezichthouder is verhoogd van 25 naar 50 zorgverleners. Wat betekent dit in de praktijk?

Wat is er gewijzigd in de Wet toetreding zorgaanbieders?

Tot 1 juli 2025 gold dat zorgaanbieders met meer dan 25 zorgverleners verplicht waren een interne toezichthouder – zoals een raad van toezicht – in te stellen. Deze grens is nu verhoogd naar 50 zorgverleners. De wijziging is opgenomen in het Uitvoeringsbesluit Wtza en beoogt administratieve lasten voor kleinere zorgaanbieders te verlichten.

Voor wie geldt de nieuwe grens?

De verruiming geldt uitsluitend voor zorgorganisaties die (cumulatief):

1. 1. geen verblijf bieden van ten minste 24 uur;
   2. in de regel met 50 of minder zorgverleners zorg of diensten verlenen op grond van de Wlz of Zvw;
   3. geen medisch-specialistische zorg of persoonlijke verzorging, begeleiding of verpleging aanbieden (zoals bedoeld in art. 3.1.1 lid 1 sub b Wlz of art. 2.10 Besluit zorgverzekering).

Hierbij kan dus worden gedacht aan grotere huisartsenorganisaties, psychologenorganisaties en verloskundigenpraktijken.

Wanneer blijft de oude grens van 10 zorgverleners gelden?

Deze wijziging geldt dus niet voor alle zorgorganisaties. Voor instellingen waar sprake is van verblijf, medisch specialistische zorg of persoonlijke verzorging, begeleiding of verpleging (thuiszorg en wijkzorg), blijft de grens van 10 zorgverleners gelden.

Wat betekent dit voor bestaande raden van toezicht?

Voor zorgorganisaties die onder de nieuwe grens vallen én momenteel een interne toezichthouder hebben, vervalt de wettelijke verplichting daartoe. Dit biedt ruimte voor heroverweging van het governance-model van de zorgorganisatie.

Er zijn drie opties:

1. 1. Continueren van de raad van toezicht – vrijwillig voortzetten van het huidige model;
   2. Beperken van bevoegdheden – de raad blijft bestaan, maar met minder (statutair vastgelegde) bevoegdheden;
   3. Opheffen van de raad van toezicht – volledige beëindiging van het interne toezicht.

Let op: de laatste twee opties vereisen doorgaans een statutenwijziging en instemming van de raad van toezicht zelf.

Vereist wijziging van de structuur instemming van cliëntenraad of ondernemingsraad?

Bij wijzigingen in de governance en statuten van een zorgorganisatie kan medezeggenschap van de cliëntenraad of ondernemingsraad vereist zijn. Op grond van de Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen (Wmcz 2018) heeft de cliëntenraad instemmingsrecht bij belangrijke organisatorische wijzigingen, waaronder het opheffen of wijzigen van de raad van toezicht. Ook de ondernemingsraad kan op basis van de Wet op de ondernemingsraden (WOR) instemmings- of adviesrecht hebben bij wijzigingen in de structuur van de organisatie. Het is dus van belang om tijdig te toetsen of medewerking of instemming van deze organen nodig is.

Vooruitdenken: een flexibele raad van toezicht in de statuten

Voor zorgorganisaties die momenteel onder de grens van 50 zorgverleners vallen maar verwachten te groeien en ook voldoen aan de andere criteria, kan het verstandig zijn om nu al te anticiperen op toekomstige verplichtingen. Een praktische oplossing is het opnemen van een flexibele raad van toezicht in de statuten.

Bij een flexibele inrichting wordt in de statuten opgenomen dat de organisatie een raad van toezicht kan instellen, maar dat deze pas daadwerkelijk wordt ingesteld zodra het daartoe bevoegde orgaan – zoals het bestuur of de algemene vergadering – daartoe besluit. Op deze manier is de governance-structuur juridisch voorbereid op groei, zonder dat direct een toezichthoudend orgaan hoeft te worden ingericht.

Deze aanpak biedt organisaties de mogelijkheid om snel en zonder statutenwijziging te voldoen aan de Wtza-verplichting zodra de grens van 50 zorgverleners wordt overschreden.

Wat is verstandig?

Hoewel de verplichting vervalt, blijft goed bestuur essentieel. Een interne toezichthouder kan bijdragen aan transparantie, kwaliteit en continuïteit van goede governance en goede zorg. De interne toezichthouder kan fungeren als klankbord en raadgever aan het bestuur. Het is daarom raadzaam om niet alleen juridisch, maar ook strategisch te overwegen wat het beste past bij uw organisatie.

Meer weten over de wijziging de Wet toetreding zorgaanbieders?

Heeft u vragen over de gevolgen van deze wijziging voor uw organisatie? Of wilt u advies over governance, statutenwijzigingen of alternatieve toezichtvormen? Neem gerust contact op met ons team. Wij denken graag met u mee.