Het einde van gratis plastic draagtassen

Sinds 1 januari jl. is het niet meer toegestaan om nieuwe plastic draagtassen gratis te verstrekken op verkoopplaatsen van goederen of producten. Dit is bepaald in de Regeling beheer verpakkingen. Het doel van de Regeling is het verminderen van zwerfafval. Een groot deel van het zwerfafval bestaat immers uit plastic draagtassen. Plastic is nauwelijks afbreekbaar en blijft daardoor gedurende lange tijd in het milieu circuleren.

Wat valt wel en niet onder de Regeling?

Onder een plastic draagtas wordt verstaan een zak die is bedoeld om dingen in op te bergen en vervolgens in de hand of op de rug te vervoeren. Ook een plastic draagtas zonder handvatten valt onder dit begrip.

De Regeling kent echter enkele uitzonderingen. De eerste uitzondering heeft te maken met hygiëne. Voedsel dat mogelijk gaat lekken (bijvoorbeeld rauwe vis of aardbeien) mag wel verpakt worden in een gratis plastic draagtas. Daarnaast is het toegestaan plastic draagtassen gratis te verstrekken om voedselverspilling tegen te gaan (bijvoorbeeld het kopen van een losse appel in plaats van een voorverpakt pakket met meerdere appels). Voor de plastic draagtassen die in deze uitzonderingsgevallen gratis verstrekt mogen worden, is een maximale wanddikte toegestaan van 0,015 millimeter. Een derde uitzondering betreft producten die op het vliegveld achter de douane worden verkocht. Producten (zoals parfum of drinken) mogen in dat geval in een speciale verzegelde gratis plastic draagtas verpakt worden. Deze uitzondering heeft als doel beveiliging van de luchtvaart.

Wat mag er nog wel in Nederland?

Het is wel toegestaan om plastic draagtassen te verstrekken tegen betaling. Het minimum bedrag dat voor een plastic draagtas gevraagd moet worden, is niet wettelijk vastgelegd. Een richtlijn is EUR 0,25 per plastic draagtas. Echter, een bedrag van EUR 0,01 is ook toegestaan. Deze prijs moet per draagtas betaald worden. Een product mag daarom niet worden aangeboden inclusief draagtas, omdat dit in strijd zou zijn met het doel van de Regeling. Een statiegeldsysteem of het aanbieden van gratis papieren draagtassen is wel toegestaan op grond van de Regeling.

Nederland versus Europa

De Nederlandse Regeling is gebaseerd op een Europese richtlijn. Echter is het op grond van de Europese richtlijn wél toegestaan om nieuwe plastic draagtassen gratis te verstrekken, mits deze een wanddikte hebben van minimaal 0,05 millimeter. Deze plastic draagtassen worden namelijk vaker hergebruikt dan plastic draagtassen met een lagere wanddikte. Daardoor circuleren plastic draagtassen met een wanddikte van minstens 0,05 millimeter minder vaak in het milieu als zwerfafval. In Nederland is de regelgeving dus strenger dan is toegestaan op grond van de Europese richtlijn. Dit verschil kan ertoe leiden dat bij een winkelketen in een filiaal in een ander Europees land een plastic tas (met een wanddikte van minstens 0,05 millimeter) gratis kan worden verstrekt, maar in Nederland niet.